Niewiedza, czy …?

    Zejdźmy w rozważaniach na nasze lokalne podwórko. Jak już wspomniałem w reformowaniu kraju jakby zaniechano dokonywania zmian w sferze kształtowania społeczeństwa obywatelskiego, które swą aktywnością, w założeniach programowych miało wpływać na obraz życia społecznego w kraju, które miało stanowić formę nadzoru społecznego nad sprawującymi władzę. W reformowaniu sfery kultury w olbrzymim zakresie ograniczono interwencjonizm Ministerstwa Kultury, oddając całą odpowiedzialność za nią lokalnemu społeczeństwu. I na tym geście jakby zakończono reformowanie. To dobrze w założeniu, że struktury samorządowe w pełni są świadome nałożonych na nie obowiązków.

    W lokalnych strukturach władzy, powszechnie zwanych „samorządem gminnym czy powiatowym” zaczął obowiązywać zapis o odpowiedzialności za sferę kultury. Wyłonieni w demokratycznych wyborach radni, bardzo poważnie potraktowali to zadania, w myśl powszechnie obowiązującej wiedzy (stereotypów) uznając, że wszyscy na kulturze się znają. Wobec powszechnej niechęci do poszukiwań wiedzy, do nauki, na dobrą sprawę radni pozostawieni samym sobie przypomnieli sobie rozwiązania z poprzedniego okresu. W procesie dostosowywania własnej, ułomnej wiedzy, zmieniono nazwania tych działań. Formy, metody, środki pozostały bez zmian. I oto na nowo rozpoczął się proces obowiązkowego przystosowywania do nowego systemu oferowany przez niezwykle odpowiedzialne i przejęte swoją funkcją, władze samorządowe. Rozmnożyły się na nowo rozpisywane powszechnie i niemal w każdej gminie, a na pewno w każdym powiecie konkursy plastyczne chwalące profesjonalizm, skądinąd bardzo szlachetnych zawodów, funkcjonujących w nowym systemie władzy. I nie chodziło o policjantów, strażaków a o uświadomienie najmłodszym uczestnikom, struktury sprawowania władzy, w której policjanci i strażacy byli niezbędnymi podmiotami. Ponowiono również realizację okolicznościowych spotkań, akademii, wieczornic z okazji kolejnych rocznic – świąt państwowych. Zmieniły się intencje świąt, ich daty. Forma pozostała taka sama.

   Szczególnie w środowiskach pozwalających na kreację sprawujących władzę, przypominając wyborcom w okresie pomiędzy wyborami, kto tak naprawdę sprawuję władzę. Niezbędnym fragmentem sprawowania tejże władzy była świadomość „posiadania” gotowych w każdej niemal chwili form prezentacji artystycznej miejscowych grup. I dlatego w regionach, w których mocno wpisał się, nieistniejący w rzeczywistości, co najmniej od kilkudziesięciu lat – folklor, odżywały i rosły w siłę zespoły regionalne często noszące w nazwie określenia („pieśni i tańca” – to na wzór zespołu „Mazowsze” czy „Śląsk”) W ostatnim czasie inspirowane telewizyjną powstały liczne grupy tańca towarzyskiego czy nowoczesnego. I nie byłoby w tym zjawisku nic nagannego, gdyby z jednej strony grupy te stanowiły zaplecze artystyczne dla licznych mityngów czy spotkań politycznych. Z drugiej strony stosowane formy edukacji w tych zespołach polegały na wiernym odwzorowywaniu programu artystycznego. Nic więcej nie zauważałem w postawach tych młodych ludzi, oprócz wiernego odtworzenia profesjonalnych często pierwowzorów.

    O pracy wychowawczej, o kształtowaniu osobowości młodego człowieka nie było nigdy mowy. Stosowanie metod pracy z młodymi amatorami, pochodzących ze sfery profesjonalnych artystów jest wielkim błędem stworzonej struktury kultury samorządowej. Z jednej strony do działań tych skłaniały tzw. instruktorów chęć osiągnięcia profesjonalnych efektów w pracy grupy, spełnienia oczekiwań samorządowych mocodawców w coraz to nowym sięganiu po trofea różnych turniejów czy konkursów, usprawiedliwiając w ten sposób przed takimi jak ja, sens funkcjonowania takiego kształtu kultury samorządowej. Jednakże jestem przekonany, że metodami sięgającymi tresury młodych ludzi, nie wychowa się kreatywnych, świadomych obywateli budujących zręby społeczeństwa obywatelskiego „na prowincji”.

    Obecnie jesteśmy świadkami etapu kolejnego naprawiania naszej rzeczywistości w której zdaniem rządzących człowiek będzie odgrywał zasadniczą rolę. Czy aby? w proponowanym rozwiązaniu systemowym, moim zdaniem kryje się kolejny etap zniewolenia społecznego. Bo oto nasza ekonomiczna rzeczywistość okaże się bardziej przyjazna szaremu obywatelowi, ale posiadacze dóbr w dalszym ciągu decydować będą o zakresie naszych wolności. Z jednej strony czyszczenie przedpola politycznego daje nam nadzieje na normowanie obrazu uzależnień obywatelskich. Z drugiej jednak strony odbywa się to kosztem ograniczania wolności twórczych w myśl obrony "wielowiekowej tradycji". I tu pojęcie wolności (nie anarchii) kończy swoją egzystencję.

    A ja proponuję jeszcze trochę cierpliwości i sami doświadczymy o zakresie funkcjonowania nowej rzeczywistości. Czy społeczeństwo obywatelskie jako forma funkcjonowania obywateli jest naprawdę podmiotem życia społecznego, czy tylko zasłoną w procesie podporządkowywania mieszkańców naszego kraju kolejnej grupie zarządzającej?

Włodzimierz Zwierzyna